Krakatau – wybuch wulkanu Krakatau w 1883 r, który zabił 36000 ludzi

Indonezja - wulkan Anak Krakatau - Jawa - Sumatra - fot. flydime

Wpis gościnny

Autorem artykułu jest Bartłomiej Krawczyk, autor blogu o wulkanach. (m.in. o Krakatau)

Krakatau – pierwsza relacjonowana katastrofa

27 sierpnia 1883 roku doszło do kolosalnej erupcji wulkanu Krakatau, znajdującego się na wyspie o tej samej nazwie (Krakatoa), w cieśninie Sundajskiej, pomiędzy Jawą a Sumatrą.

Była to jedna z najpotężniejszych erupcji w czasach historycznych – ogromny kataklizm, o którym za sprawą telegrafu dowiedział się cały świat.

Wybuch wulkanu Krakatau? Znowu?

Krakatau był aktywny już wcześniej: w III wieku naszej ery Chińczycy opisywali jego gwałtowny wybuch. Erupcjom wulkanu w roku 416 towarzyszył intensywny deszcz kamieni. Wulkan rozerwał się na strzępy i zatonął, co stało się zaczynem do uformowania kaldery. Data tej erupcji nie jest pewna – niektórzy naukowcy wskazują na rok 535. W wyniku wybuchu nastąpiły globalne zmiany klimatyczne.

W czasie panowania dynastii Saliendra na Jawie wulkan był znany pod nazwą ‘Ognista Gόra’ i odnotowano w tym okresie siedem jego erupcji: w latach 850, 950, 1050, 1150, 1320 i 1530.

W roku 1681 holenderski inżynier Johan Wilhelm Vogel przepływając obok wyspy Krakatau zanotował w swoim dzienniku, że „dotąd zielona i zadrzewiona wyspa była kompletnie opuszczona i spalona. Stało się to w maju 1680 roku. Kapitan mojego statku pokazał mi kawałek pumeksu wielkości pięści.” Dowody na zaistnienie tej erupcji nie są przekonywujące (zachowały się jedynie dwa raporty z przepływających obok wyspy statków), ale do wybuchu w tym czasie prawie na pewno doszło.

Wulkan Krakatau – przebudzenie w 1883 r.

19 lutego 1883 roku uchodzący dotychczas za drzemiący wulkan Krakatau rozpoczął wykazywać oznaki aktywności sejsmicznej. Zaczęła drżeć ziemia, lecz nie zwiastowało to ogromu kataklizmu, który miał nadejść kilka miesięcy później.

Po trzęsieniu ziemi w dniu 20 maja doszło do emisji pary i popiołu. Centrum erupcyjne nie znajdowało się jednak na stożku Rakata (792 metry), najwyższym szczycie wyspy, ale na niskim (91 metry) stożku Perboewtan na północy.

Przepływające w pobliżu Krakatau statki pokryte zostały jednolitą, szarą warstwą popiołu. Morze pociemniało, po czym o 10.55 w Batavii (współczesna Dżakarta) zadrżała ziemia. Płomienie ogarnęły tropikalny las na wyspie, a morze przynosiło kawały pływającego pumeksu. Erupcja ucichła po dwóch dniach.

Zapowiedź wybuchu Krakatau

27 maja ekspedycja z Batavii z inżynierem górniczym A.L Schurmanem na czele dopłynęła na wyspę statkiem „Gouverner General London”. Erupcja powiększyła kalderę do rozmiaru 0.8 km, a jej powierzchnię pokrywała zastygnięta lawa. Pośrodku kaldery ziała szeroka na 46 metrów dziura, z której z hukiem wydostawała się para.

W lipcu i sierpniu wulkan na wyspie Krakatau kontynuował erupcję, której towarzyszyły głośne eksplozje oraz umiarkowane wstrząsy sejsmiczne. Po wodach cieśniny Sunda pływały zwały pumeksu. 11 sierpnia 1883 roku kapitan statku „Idomene” przepływał przez pole pumeksu, inny statek – bark „West Australia” także napotkał na ogromne połacie owej skały magmowej.

Krakatau

W niedzielę 26 sierpnia o 1.06 po południu rozpoczęła się agonalna erupcja Krakatau. Huk eksplozji usłyszano w Batavii i Butznenbourg, w odległości 161 km od wyspy. Morze wzburzyło się – co chwila podnosiło się i opadało.

Kapitan brytyjskiego statku „Medea” przepływającego w odległości 75 km od wulkanu oszacował, iż kolumna pary i popiołu sięgała aż 24 kilometrów wysokości. Po godzinie 5 po południu na zachodnim wybrzeżu Jawy zapadły egipskie ciemności.

Panika na Jawie i błotny deszcz

W odległości 16 km od wyspy przepływał statek „Charles Bal” dowodzony przez kapitana W. J. Watsona. Ogromne kawały gorącego pumeksu zaczęły lądować na jego pokładzie. W chmurze erupcyjnej załoga dostrzegła wyładowania atmosferyczne, dało się wyczuć przenikliwy odór siarki, który w nocy stał się jeszcze bardziej intensywny. Czarne jak atrament niebo co rusz przecinały błyski jasności – niczym gigantyczne światło stroboskopowe.

O świcie 27 sierpnia gęsta chmura popiołu z Krakatau objęła niczym całun Batavię. Huk był ogłuszający, mieszkańców Jawy i pobliskich wysp zaczęła ogarniać panika. Z nieba lunął błotny deszcz. Przesycone popiołem i odorem siarki powietrze otumaniało, truło.

Powyżej: Zdjęcie Anak Krakatau – zrobione przez Wojtka ze statku, którym w 2010 r. płynął z Jawy na Sumatrę.

Wybuch wulkanu Krakatau

O 5.30 rano doszło do pierwszej potężnej eksplozji Krakatau, która wygenerowała fale tsunami. W jej wyniku miasto Ketimbang na Sumatrze dosłownie zniknęło pod wodą. Ten sam los spotkał miasto Anjer na Jawie i wyrwaną z fundamentów latarnię morską tamże.

Do kolejnych potężnych eksplozji, od których w Batavii pękały szyby i trzęsły się domy, doszło w godzinach 7.00 i 8.20 rano. Parkosyzm erupcji i kataklizm rozpoczął się o godzinie 10.02.

Kapitan brytyjskiego statku „Norham Castle” napisał w dzienniku okrętowym: „Przerażająca eksplozja, przerażający dźwięk. Piszę to na ślepo w kompletnej ciemności. Jesteśmy w nieprzerwanym deszczu kamiennego pumeksu i pyłu. Wybuchy są tak gwałtowne, że połowie mojej załogi popękały bębenki. Moje ostatnie myśli są przy mojej ukochanej żonie. Jestem pewny, że nadszedł Dzień Sądu.

Północna część wyspy Krakatau została rozerwana na strzępy, zniknęła pośród niewyobrażalnie głośnego huku eksplozji. Stożek Rakata został przecięty na pół, stożki Danan i Perboewatan przestały istnieć.

Tsunami na Oceanie Indyjskim

W wyniku eksplozji i spływów piroklastycznych schodzących do morza o 10.02 powstała gigantyczna fala tsunami, w niektórych miejscach osiągająca wysokość 37 metrów. Mknęła ona z prędkością 100 km/godz., docierając do zamieszkałych wybrzeży Jawy i Sumatry, przylegających do Cieśniny Sundajskiej. Zatopione zostały miasta Ketimbang, Telok Betong, Merak, Tjeringin oraz Anjer. Łącznie odntowano cztery fale tsunami, które uśmierciły 35000 ludzi.

Druga fala tsunami o godzinie 7.45 rano zatopiła miasto Telok Betong na oczach załogi statku „Governeur General London” i cisnęła przycumowanym holenderskim parowcem „Berouw” 2.4 km w głąb lądu (cała jego 28-osobowa załoga zginęła). Trzecia fala tsunami zrównała z ziemią miasto Merak zabijając 2700 ludzi, w tym 13 Europejczyków. O 10.30 do Merak i Anjer dotarła czwarta – największa fala – przynosząc apogeum destrukcji. Na wyspie Sebesi oddalonej od Krakatau o 13 km nikt nie ocalał z populacji liczącej 3000 ludzi.

Wybuch Krakatau – skutki

Bilans erupcji Krakatau był przerażający: 36417 ludzi zabitych, tysiące rannych, 165 przybrzeżnych miast i wsi zniszczonych, 132 wioski uszkodzone. 35000 ofiar pochłonęły cztery niszczycielskie fale tsunami. Jeszcze kilka miesięcy po erupcji na pływających ‘tratwach’ z pumeksu odnajdowano ludzkie szczątki.

Erupcja Krakatau wyrzuciła do stratosfery na wysokość 40-50 km 25 km sześciennych materiału skalnego. Zaobserwowano krwistoczerwone zachody słońca w tak odległych od centrum erupcji miejscach jak Nowy Jork, Londyn czy Toronto. Owe niezwykłe zjawiska atmosferyczne spowodowane erupcją Krakatau zainspirowały słynnego malarza Edwarda Muncha do namalowania obrazu „Krzyk” (1893).

W 1884 roku nastąpiło globalne obniżenie temperatury o 1.2 stopnia Fahrenheita. Pogoda i temperatury uległy znormalizowaniu dopiero w 1888 roku. Kolosalna finalna eksplozja spowodowała falę uderzeniową pędzącą z prędkością 1086 km/h i siedmiokrotnie okrążającą ziemski glob. Wykryły ją wszystkie barometry na Ziemi. Huk eksplozji Krakatau słyszano w Perth (Australia, 3500 km od wulkanu) oraz na wyspie Rodrigues na Oceanie Indyjskim (4653 km od wulkanu).

Wyspa Anak Krakatau

Podmorska erupcja w 1927 roku uformowała nową wysepkę zwaną Anak Krakatau (Dziecko Krakatau) – pomiędzy trzema wyspami: Rakata, Panjang i Sertung, będącymi pozostałością wyspy Krakatau. Wulkan przez wiele lat rósł i wykazywał aktywność, targały nim regularne erupcje strombolijskie, połączone z opadem popiołu i wylewami lawy. Od 2007 do dzisiaj trwa faza erupcyjna Anak Krakatau. Pozostaje mieć jedynie nadzieję, że nie dojdzie już do powtórki gigantycznej erupcji z 1883 roku. Czas pokaże, czy wyspa wulkaniczna Anak Krakatau zniknie pod wodami Cieśniny Sundajskiej – tak jak jego poprzedniczka.

Więcej informacji:
- Alexander Gates, David Ritchie „The Encyclopedia of Earthquakes and Volcanoes”
- Simon Winchester “Krakatoa: The Day the World Exploded”

Jaka katastrofa naturalna w historii świata zrobiła na Tobie największe wrażenie? Co warto opisać?

Wybierasz się na wakacje? Tanie bilety lotnicze znajdziesz na BiletyBilety.pl .

Najczęściej wyszukiwane:

  • krakatau
  • wulkan krakatau
  • wybuch krakatau
  • wybuch wulkanu krakatau
  • krakatau wulkan
  • tragedia na krakatau
  • wybuch wulkanu krakatau 2010
  • krakatau wybuch
  • erupcja krakatau
  • wulkan cracatoa
  • krakatoa wulkan
  • krakatau 1883 r
Podobne wpisy
Dobry artykuł?
Polub ten serwis
oraz ten artykuł

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

Trackback